Hongarije

Christelijke school voor Roma kinderen en een imkerij

November 2014

Een prachtig filmpje over dominee Levente Sohajda, de school en de imkerij staat op pagina Roma Mission van de website van de Hongaarse kerkendag

De honing is te koop bij Marjan en Koos de Boer,  marjan-deboer@planet.nl

Hongaarse honing.

Het dorp en het predikantenechtpaar
Goncruska is een dorp van 600 inwoners. Het ligt in het noordoosten van Hongarije. In 2004 telde het dorp slechts 67 meelevende leden van de gereformeerde kerk en was de gemeente sinds 1998 zonder predikant. De bisschop vond dat er voor zo weinig mensen geen nieuwe predikant gezocht hoefde te worden maar de gemeenteleden wilden daar niet van horen. Een jong predikantenechtpaar zag er een uitdaging in om hier aan het werk te gaan.

Het is een agrarisch dorp met nauwelijks werkgelegenheid en veel Roma zigeuners die in de streek geen redenen van bestaan hebben en al meerdere generaties in een uitzichtloze situatie leven. Het doorbreken van deze cirkel was een van de eerste doelen van het predikantenpaar.

Het eerste werk dat door de leden van de kerkgemeente werd gerealiseerd, was het opknappen van het kerkgebouw. Ieder kon worden ingezet met zijn eigen specialiteit.

hongarije imkerij

de predikant en de honing

De bijen
In de wijde omgeving werden scholen gesloten en uiteindelijk moest ook de school in het dorp sluiten. Ondertussen “erfde” het echtpaar een aantal bijenkorven en zo ontstond de gedachte om honing te gaan maken en met het geld dat verdiend werd, een school op te zetten. De man van het echtpaar haalde zijn imkerpapieren, regelde met de overheid alle belastingzaken en zo werd er gestart.

Inmiddels zijn er meerdere soorten honing in voorraad en is men begonnen met het in de honing verwerken van biologische kruiden die een gunstige invloed hebben op bepaalde gezondheidsproblemen.

De school en de bijen
Voor de oprichting en in stand houding van de school kregen ze hulp van een zustergemeente uit Zwitserland voor wat betreft gelden en materialen voor de inrichting. Die kwamen van een school die opgeheven werd.

Ook in Nederland zijn goede contacten met een kerkgemeenschap in Assen. Jongeren van daar werken in de zomer mee aan de opbouw van het dorp. Een volgende klus is het aanleggen van een veldje waar een klein circuit kan worden uitgezet voor paarden die door kinderen met een handicap kunnen worden verzorgd en waar zij, onder begeleiding, kunnen leren paardrijden.

In een aantal jaren tijd is er met de hulp van velen een prachtige “bijenfarm” ontstaan, die de uitbreiding van de school mogelijk heeft gemaakt. De school startte in 2011 zonder enige subsidie met 16 leerlingen. Nu, aan het begin van het schooljaar 2014, bezoeken 157 kinderen de school.

Toelatingscriteria zijn er niet maar de school heeft een gereformeerde signatuur Wanneer ouders zich hier niet aan kunnen conformeren, wordt hen geadviseerd een andere school te zoeken.

De dag begint met een korte morgenwijding; het eten gebeurt gezamenlijk. Dit heeft als voordeel dat de kinderen tenminste één goede maaltijd per dag krijgen; de oudere leerlingen begeleiden de jongere. De nadruk ligt op respect voor de naaste en liefde voor God zodat Gods liefde kan werken door de mensen heen.

hongarije school

een van de schoolklassen

De school startte in een klein gebouwtje dat de gemeente had afgestaan. Dat gebouw is inmiddels vergroot, er is een aula annex gymzaal bij gebouwd met boven nog een aantal lokalen. Voor volgend jaar staat al de uitbreiding gepland met de laatste serie lokalen. De leerlingen gaan 8 jaar naar deze school. Kerkleden werken met elkaar aan deze klus.

De leerkrachten werken meer uren dan een gemiddelde leerkracht in Hongarije. Doordat de school nog niet veel leerlingen heeft en doordat de klassen klein gehouden worden, is de overheidssubsidie per docent laag. Dit wordt gecompenseerd door harder werken. Maar dat gebeurt met vreugde.

Geprobeerd wordt om een onderverdeling in leerling toelating te creëren. De kinderen komen naar de school vanuit 12 omliggende dorpen. 1/3e deel van hen is afkomstig uit pleeghuizen of pleeggezinnen, 1/3e deel vanuit de Roma bevolking en 1/3e deel uit de dorpen of uit boerengezinnen van buiten de dorpen.

De doop is geen voorwaarde voor toelating maar als de wens daartoe wordt geuit, start er een voorbereiding van enkele maanden. Vorig jaar zijn 9 kinderen van deze school gedoopt.

De overheid heeft ook met andere dingen een flinke vinger in de pap. Pleegkinderen mogen slechts tot de leeftijd van 20 jaar in de gezinnen of de tehuizen verblijven. Maar dan is hun opleiding nog niet afgerond en het gevolg is dat deze jeugd uit het dorp verdwijnt. Binnen de kerkelijke gemeente zijn er plannen om een gezinsvervangend tehuis op te richten waar deze jonge mensen met elkaar leven en hun opleiding afmaken.

De kerkenraad is verantwoordelijk en toetst het beleid van de school. Er is geen directeur. De docenten zelf zetten het spoor uit.

hongarije boerderij

op de boerderij

De boerderij en de honing
Voor de leerlingen is een boerderij opgericht waar ze het boerenbedrijf leren kennen en de waarde ervan leren zien. Het is gebleken dat de meesten van hen na hun opleiding uit de streek verdwijnen waardoor huizen leeg komen te staan en agrarische bedrijven verdwijnen. In de “schoolboerderij” zijn nu nog drie, maar straks vier, koeien van verschillende rassen, twee paarden, bestemd voor kinderen met een geestelijke beperking, geiten, varkens, kippen, konijnen en jongvee.

De vrouwelijke dominee volgde cursussen melk verwerken en de producten van de boerderij zijn: eieren, koeien- en geitenkaas, kwark en yoghurt. Deze worden zo vers mogelijk gebruikt: tijdens de maaltijden op school en voor (oudere) gemeenteleden op bestelling. De bestelling wordt rondgebracht door leerlingen die de zondag daarvoor in de kerkdienst aanwezig waren. Het voordeel is dat met name de ouderen contact houden met de jeugd uit het dorp.

Er zijn catechese groepen van alle leeftijden. De catechese vindt plaats in de ruimte waar de honing in potten wordt gedaan. De eerste groep van de dag is de groep 80+. Na een gezamenlijke morgenwijding worden psalmen gezongen en al psalmzingend gaat de groep aan de slag met het plakken van etiketten op de potten, met het binden van lintjes met de kleuren van de Hongaarse vlag of met het inpakken van de verschillende potten in dozen. Dit werk wordt ook door andere catechisantengroepen gedaan. Na de gezamenlijke start met gebed en zang, gaan ze aan het werk met de honing.

Er is een praktische reden waarom dit in een ruimte gebeurt. De winters zijn koud en door catechese met het werk te combineren, hoeft er maar een ruimte te worden gestookt. De verwarming vindt plaats met een houtkachel.

De honing is primair niet bedoeld om verkocht te worden. Dat gebeurt maar zelden. Ze gaat naar kerkgemeenschappen over de hele wereld die zelf besluiten wat zij voor de honing over hebben en een bedrag overmaken. Het kan zijn dat men binnen de kerkgemeenschap de honing zelf betaalt en uitdeelt in de gemeente, het kan ook zijn dat gemeenteleden een pot honing kopen voor een prijs die ze er voor over hebben en dat de diaconie er een bedrag bijlegt. Alle opties zijn open, niets is verplicht.

De bijenstand wordt op peil gehouden door een goede behandeling die preventief werkt tegen ziekte en doordat er niet al te veel honing tegelijk wordt geslingerd. Het doel is niet primair het verkrijgen van honing maar het in evenwicht houden van Gods schepping.

Vorig jaar is de kleuterschool samengegaan is met de basisschool. Hierdoor is de aanwas van leerlingen gegarandeerd.

Koos en Marjan

Koos en Marjan met rechts de predikant bij Talentum, de school

Ons project
Het project wordt vanuit Nederland uit meerdere bronnen gesteund. Vanaf 2008 gaat er jaarlijks een bijdrage van Koos en mij naar de kerkelijke gemeente van het dorp. Deze bijdrage bestaat onder meer uit de opbrengst van de verkoop van de potten honing. Ook onze diaconie heeft al meerdere malen een bedrag gegeven. Deze bijdragen worden beheerd door de kerkenraad aldaar.

Ieder jaar gaan de leerlingen van de school een aantal dagen op kamp. Hiervoor wordt een bijdrage gevraagd van de ouders maar als deze hier niet toe in staat zijn, wordt onze steun gebruikt. En omdat het leerlingaantal nog altijd groeit, is iedere bijdrage welkom.

Op 1 augustus 2014 was het precies tien jaar geleden dat het predikantenechtpaar met hun werk begon en met Gods hulp dit alles heeft kunnen opbouwen.

Marjan en Koos de Boer